Masz 14 lat i chcesz zarabiać już teraz, na przykład w najbliższe wakacje. Zanim zaczniesz szukać, warto wiedzieć, że polskie prawo stawia tu wyraźną granicę. W tym poradniku wyjaśniamy, co jest możliwe przed 15. urodzinami, czego nie wolno i jak wykorzystać ten czas, żeby po urodzinach od razu zacząć legalną pracę.
Granica 15 lat w Kodeksie pracy
Kodeks pracy zabrania zatrudniania osoby, która nie ukończyła 15 lat (art. 190). Oznacza to, że 14-latek nie może podpisać umowy o pracę, nawet przy pracach lekkich i nawet w wakacje. Granica dotyczy dnia urodzin: jeśli 15 lat kończysz 20 lipca, umowę o pracę możesz zawrzeć od tego dnia.
Jedyny wyjątek, czyli praca dziecka w kulturze, sztuce, sporcie i reklamie
Przed 16. urodzinami, a więc także w wieku 14 lat, dziecko może wykonywać pracę albo inne zajęcia zarobkowe wyłącznie na rzecz podmiotu prowadzącego działalność kulturalną, artystyczną, sportową lub reklamową (art. 304⁵ Kodeksu pracy). Chodzi na przykład o rolę w filmie, występ w spektaklu, udział w nagraniu reklamy albo w zawodach sportowych z wynagrodzeniem.
Taka praca wymaga dwóch rzeczy:
- uprzedniej zgody rodzica albo opiekuna,
- zezwolenia inspektora pracy, o które występuje firma.
Do wniosku firma dołącza między innymi zgodę rodzica, orzeczenie lekarskie, opinię poradni psychologiczno-pedagogicznej i opinię dyrektora szkoły. W zezwoleniu inspektor określa, ile godzin dziennie dziecko może pracować i na jakich warunkach. Bez zezwolenia taka praca jest nielegalna, a odpowiada za to firma.
Czego nie wolno przed 15. urodzinami
- Pracy w sklepie, gastronomii, magazynie czy przy roznoszeniu ulotek na umowie albo bez niej.
- Pracy zdalnej dla firmy, która nie prowadzi działalności kulturalnej, artystycznej, sportowej ani reklamowej.
- Zleceń od osób, które proponują płatność „pod stołem”.
- Rejestracji na platformach zleceń, które wymagają ukończenia 18 lat, na przykład przez podanie cudzych danych.
Co możesz robić w wieku 14 lat, żeby zarobić albo się przygotować
Poza pracą zarobkową są rzeczy, które zwykle nie wymagają umowy i robi się je za zgodą rodzica: sprzedaż własnych rzeczy, z których już nie korzystasz, drobna pomoc w rodzinie. Ten rok to przede wszystkim dobry czas na przygotowanie się do pierwszej legalnej pracy.
- Naucz się podstaw arkusza kalkulacyjnego i edytora tekstu.
- Poprowadź profil szkolnego koła albo wydarzenia, za zgodą szkoły.
- Spróbuj pomagać młodszym w nauce, na razie bez wynagrodzenia, żeby sprawdzić, czy lubisz tłumaczyć.
- Zbierz pomysły do pierwszego CV, korzystając z poradnika pierwsze CV 15-latka.
- Zapytaj w szkole o wolontariat. Jest to praca bez wynagrodzenia, ale wpis do CV zostaje.
Dlaczego nasz portal przyjmuje osoby od 15 lat
Prawo pozwala na pracę 14-latka tylko w kilku rodzajach działalności i z zezwoleniem inspektora pracy. Nasz portal skupia się na pracy zdalnej i biurowej, która jest dostępna od 15. urodzin. Dlatego przed 15. urodzinami nie zbieramy żadnych danych i nie zakładamy profili. Kalkulator na stronie głównej pokaże Ci wtedy tylko komunikat o granicy wieku.
Co zrobić w dniu 15. urodzin
- Sprawdź, czy masz świadectwo ukończenia szkoły podstawowej, bo to drugi warunek zatrudnienia.
- Przejdź test w kalkulatorze i zobacz swój limit godzin.
- Zapisz profil i poproś rodzica o potwierdzenie zgody.
Zasady po 15. urodzinach opisujemy w poradniku praca od 15 lat, a pomysły na pierwsze lato na stronie praca dla 15 latka na wakacje.
Dla rodziców 14-latka
Jeśli ktoś proponuje Twojemu dziecku płatną pracę przed 15. urodzinami, zapytaj, czy firma prowadzi działalność kulturalną, artystyczną, sportową lub reklamową i czy ma zezwolenie inspektora pracy. Jeśli nie, to oferta jest niezgodna z prawem. Więcej o bezpieczeństwie na stronie dla rodziców.